Białka – podstawowe – obok węglowodanów i tłuszczów – składniki pokarmowe.

Białka to wielocząsteczkowe polimery zbudowane z aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi. Występują u wszystkich organizmów żywych – od człowieka po wirusy.

Ze względu na budowę dzielą się na:

  • proste (zbudowane z samych aminokwasów)
  • złożone (z dodatkową, niebiałkową częścią), np. lipoproteiny.

Ze względu na właściwości odżywcze wyróżniamy: 

  • białka pełnowartościowe, czyli doborowe zawierające wszystkie aminokwasy – do których zaliczamy m.in. albuminę, białko jaja kurzego, białko mleka i mięsa.
  • białka niepełnowartościowe, czyli niedoborowe z brakującym choćby jednym aminokwasem – jak np. kolagen, żelatyna.

Białka pełnią wiele ważnych funkcji biorąc udział w wielu procesach zachodzących w naszym organizmie. 

  • białko to podstawowy budulec wszystkich narządów i tkanek  w organizmie;
  • wchodzą w skład różnorodnych enzymów i hormonów, dzięki czemu regulują liczne procesy metaboliczne oraz zapewniają homeostazę organizmu,
  • odpowiadają za transport zarówno składników odżywczych jak i hormonów czy substancji chemicznych pochodzących z lekarstw;
  • poprzez produkcję przeciwciał oraz komórek odpornościowych biorą udział w procesach obronnych organizmu;
  • pełnią rolę regulatora gospodarki wodnej organizmu oraz biorą udział w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej,
  • dzięki nim możliwy jest prawidłowy wzrost, rozwój i procesy naprawcze zachodzące w organizmie człowieka.

Białko w diecie człowieka pochodzi z produktów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego. Przyjmuje się, że dorosły człowiek potrzebuje ok. 0,8-2 g białka na każdy kilogram masy ciała, a zapotrzebowanie wzrasta u kobiet w ciąży i karmiących, sportowców, a także małych dzieci.

Dobrymi źródłami białek są: mięso,ryby, jaja, orzechy, zboża, rośliny strączkowe oraz nabiał, jak mleko czy sery.

1 g białka dostarcza 4 kcal.

 

 

Źródło:

Ciborowska H., Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wyd. PZWL Warszawa 2007
Gawęcki J., Hryniewiecki L. (red.) Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1998
Gertig H. Gawęcki J. Słownik terminów żywieniowych. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2001
Jarosz M. (red.) Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. Wyd. IŻŻ Warszawa 2012